Sterrenwacht-Lente Sterrenwacht-Winter Sterrenwacht-Herfst Sterrenwacht-Lucht
aug 23, 2018

Aeolus satelliet

Categorie: Sterrenwacht
1.360 kilo

De satelliet ging omhoog met een Vega-raket van Arianespace. De 1.360 kilo wegende weersatelliet maakte 55 minuten na de lancering contact met een grondstation op Antarctica, een teken dat de bovenste trap van de Vega-raket de Aeolus-satelliet in de juiste baan om de aarde heeft gebracht.

Zoon van Poseidon

Aeolus is de naam van een zoon van Poseidon uit de Griekse mythologie. Hij is de 'bewaarder van de winden'. Een dergelijke taak komt ook de nieuwe satelliet toe; hij gaat op wereldwijde schaal de wind op verschillende hoogtes meten om zodoende een beter beeld te krijgen van de werking van de atmosfeer. Daarnaast kunnen de windmetingen een bijdrage leveren aan betere weersvoorspellingen.

Aladin

Het instrument dat de windmetingen zal verrichten, is het Atmospheric Laser Doppler Instrument. Dit instrument, afgekort 'Aladin', bestaat uit een systeem van lasers en versterkers, een grote telescoop en een gevoelige ontvanger. Het lasersysteem genereert een serie van korte ultraviolette lichtpulsjes op 355nm. De telescoop vangt het teruggekaatste licht op, waarna het wordt doorgegeven aan de ontvanger. Die analyseert het dopplereffect aan de hand van de frequentie van de uitgestuurde laserpuls.

Ontwikkeling lasersysteem

De ontwikkeling hiervan ging niet zonder problemen. Het lasersysteem werkte in het laboratorium, maar in een vacuümkamer, waarmee de omstandigheden in de ruimte werden nagebootst, was dat niet het geval. Dat kwam door losse moleculen in het vacuüm; die werden door de laser verbrand en kwamen terecht op de lenzen en spiegels, waardoor de laser als het ware blind werd. Dat is opgelost door een klein beetje zuurstof in de ruimte van de laser te brengen, waardoor de rondzwevende moleculen worden 'afgevangen' en weggehouden. Een ander probleem was dat de laser zo sterk was dat er gaten werd gebrand in de vele lenzen en spiegels. Dit werd opgelost door het ontwikkelen van nieuwe coatings.

Software

Het Nederlandse weerinstituut KNMI heeft software ontwikkeld voor het verwerken van de gegevens en het in Leiden gelegen Airbus Defense & Space leverde de zonnepanelen. De data van de satelliet wordt in Noorwegen omgezet in windprofielen, maar met de software van het KNMI worden die gegevens gecorrigeerd voor de temperatuur en de druk in de atmosfeer, aangezien de satelliet deze data niet meet.

Kosten

De ongeveer 450 miljoen euro kostende satelliet zal drie jaar zijn werk doen; daarna is de brandstof op. Binnen een week zal blijken of de laser van de Aeolus ook echt werkt en pas na zes maanden zal het systeem pas goed genoeg functioneren zodat de data kan worden gebruikt in weersverwachtingen.