Sterrenwacht-Lente Sterrenwacht-Winter Sterrenwacht-Herfst Sterrenwacht-Lucht
sep 7, 2018

Ruimte telescoop Kepler

Categorie: Sterrenwacht
Aan het werk

Inmiddels zijn we zo’n twee weken verder en is Kepler weer ontwaakt. En dat niet alleen: de ruimtetelescoop is aan zijn negentiende waarneemrun begonnen!


Paar probleempjes

In een update laat NASA weten dat er wel wat aanpassingen nodig waren alvorens Kepler het werk weer kon hervatten. Zo was er een probleempje met één van de stuwraketten. Maar met wat aanpassingen kan Kepler toch uit de voeten. Helaas zijn er aanwijzingen dat de ruimtetelescoop er na zijn dutje wel moeite mee heeft om zich op één punt te oriënteren. Dat laatste is belangrijk, omdat de telescoop exoplaneten opspoort door de helderheid van sterren langdurig te monitoren.


Brandstof

Ook is nog altijd onduidelijk hoeveel brandstof Kepler aan boord heeft. In maart liet NASA weten dat de ruimtetelescoop na zo’n negen jaar in de ruimte actief te zijn geweest bijna door zijn brandstof heen is. Het is echter niet mogelijk om vast te stellen hoeveel brandstof de telescoop nog exact heeft en wanneer deze dus daadwerkelijk zonder zal komen te zitten. Bij veel ruimtemissies zou dat een probleem zijn, omdat je altijd een restje brandstof over moet houden voor een laatste manoeuvre om te voorkomen dat een telescoop of satelliet stuurloos door de ruimte dwaalt en op aarde of andere hemellichamen neerstort. Kepler heeft dat probleem niet; de sonde bevindt zich op grote afstand van de aarde en andere ‘sensitieve omgevingen’.  Dus kan NASA de ruimtetelescoop tot het bittere eind inzetten voor het verzamelen van data. En dat is de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie dan ook van plan.


Sensitieve omgevingen

Toen ruimtesonde Cassini bijna door haar brandstof heen was, kreeg deze opdracht om het laatste restje brandstof te gebruiken voor een duikvlucht in de atmosfeer van Saturnus. Daar viel de sonde al snel uiteen. Een bewuste keuze, want NASA wilde voorkomen dat Cassini stuurloos zou raken en neer zou storten op één van de manen van Saturnus. Sommige van die manen zijn wellicht geschikt voor leven en je wilt die natuurlijk zo ongerept mogelijk houden en zeker niet besmetten met van de aarde afkomstige bacteriën. En hoewel ruimtesonde grondig ontsmet worden alvorens ze gelanceerd worden, is dat altijd een risico. Vandaar dat NASA in de buurt van dergelijke ‘sensitieve omgevingen’ liever het zekere voor het onzekere neemt en sondes uit de lucht haalt.

2009 Gelanceerd

Kepler werd in 2009 gelanceerd. Na problemen met twee reactiewielen was Kepler in 2013 niet langer in staat om de blik vast op het stukje heelal te richten dat deze bestudeerde. NASA bedacht echter een oplossing en Kepler kon met wat aanpassingen toch blijven zoeken naar exoplaneten. NASA hoopte dat Kepler tijdens dit tweede deel van de missie, K2 genaamd, nog zo’n tien waarnemingsruns zou kunnen voltooien. Maar inmiddels is deze dus aan zijn negentiende waarnemingsrun begonnen. De ruimtetelescoop heeft inmiddels al meer dan 5.000 (kandidaat-)exoplaneten opgespoord.

 

29 augustus:

Wordt ruimte telescoop Kepler nog wakker?

Afgelopen weekend is ruimtetelescoop Kepler in slaapstand gegaan. Dat gebeurde nadat deze de data, die hij had verzameld tijdens de laatste observatierun, naar de aarde had verzonden. Onduidelijk is nog of dit het einde is van een fantastische missie.

Brandstof

Dat ruimtetelescoop Kepler er op termijn het bijltje bij neer gaat gooien, is geen verrassing. In maart liet NASA al weten dat de planetenjager, die de afgelopen decennia duizenden exoplaneten ontdekte,bijna door zijn brandstof heen is. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie voorspelde toen te verwachten dat deze het hooguit nog een paar maanden vol zou houden.
Het verlies van Kepler zal hoe dan ook een aderlating zijn. Want Kepler is enorm productief gebleken. Tijdens het eerste deel van zijn missie ontdekte deze meer dan 4500 (kandidaat-)planeten. En tijdens het tweede deel van de missie, waarbij de ruimtetelescoop vanwege enkele mankementen met enige aanpassingen de jacht op exoplaneten voortzette, werden er nog eens meer dan 800 (kandidaat-)planeten ontdekt. Inmiddels heeft NASA al een tweede planetenjager gelanceerd: TESS. Deze zoekt naar exoplaneten rondom nabije sterren. Naar verwachting zal TESS binnen enkele jaren 3000 kandidaat-planeten ontdekken, waaronder zo’n 500 planeten die net zo groot of net ietsje groter zijn dan de aarde.


Onderzoek

Inmiddels is het eind augustus en lijkt het einde nabij. Maar NASA wil zich daar nog niet bij neerleggen. Op dit moment wordt uitgezocht hoeveel brandstof Kepler nog aan boord heeft. Ook wordt gekeken of de telescoop verder nog in goede gezondheid is.
Zal Kepler nog iets uit kunnen richten? Of is het klaar? Het wordt de komende tijd spannend. Maar zelfs als de ruimtetelescoop niet meer ontwaakt, zullen er naar verwachting nog talloze nieuwe ontdekkingen op de naam van Kepler worden bijgeschreven. Nog zeer regelmatig ontdekken onderzoekers in ‘oude’ en recentere Kepler-data signalen van nieuwe planeten.