Sterrenwacht-Lente Sterrenwacht-Winter Sterrenwacht-Herfst Sterrenwacht-Lucht

Archief Ruimtevaart Nieuws

9-12-2016 John Glenn overleden

De Amerikaanse astronaut John Glenn is op 95-jarige leeftijd overleden. Hij was in 1962 de eerste Amerikaan die in een baan om de aarde draaide.
In 1998 maakte Glenn als 77-jarige en oudste mens ooit in de ruimte een vlucht aan boord van de spaceshuttle Discovery. Zijn record van oudste mens in de ruimte staat nog steeds.

Glenn begon zijn carrière als luchtmachtpiloot in de Tweede Oorlog en de Koreaanse oorlog. Eind jaren vijftig werd hij testpiloot, totdat hij zich in 1958 meldde bij de pas gevormde ruimtevaartorganisatie NASA, die op zoek was naar astronauten voor het Mercury-programma, dat de eerste mens in de ruimte moest brengen.
 
De eerste mens in de ruimte was echter een Rus, Joeri Gagarin. In 1961 ging de eerste Amerikaan de ruimte in, maar Al Shepard maakte slechts een ruimtesprong van 15 minuten. Pas op 20 februari 1962 evenaarde John Glenn de vlucht van Gagarin door met de Friendship 7-capsule in een baan om de aarde te komen.
 
Enkele jaren na zijn legendarische vlucht verliet Glenn de NASA voor een carrière in de politiek. Hij werd als kandidaat voor de Democraten in 1974 gekozen als senator voor Ohio, een ambt dat hij tot 1999 zou bekleden.
 
In 1998 keerde Glenn terug in de ruimte. Hij maakte toen als 77-jarige en oudste mens ooit in de ruimte een vlucht aan boord van de spaceshuttle Discovery. NASA wilde onderzoeken wat het effect van ruimtereizen is op oudere astronauten. Zijn record van oudste mens in de ruimte staat nog steeds.

 

17-12-2014

Venus Express, de ruimtesonde die sinds 2006 rond planeet Venus cirkelt, heeft het loodje gelegd. De orbiter is door zijn brandstof heen en gedoemd om steeds dieper in de razende atmosfeer van Venus weg te zakken.

Dat er binnenkort een einde zou komen aan het leven van Venus Express had de Europese ruimtevaartorganisatie (eigenaar van de orbiter ) wel aan zien komen. Maar niemand wist wanneer Venus Express  helemaal door de brandstof heen zou zijn.

Manoeuvres

In de hoop dat Venus Express nog voldoende brandstof aan boord had, gaf ESA de orbiter tussen 25 en 30 november opdracht om enkele manoeuvres uit te voeren. Deze manoeuvres moesten de orbiter in een hogere baan rond Venus plaatsen, waardoor de missie in ieder geval nog 2015 zou halen. Maar op 28 november verloor ESA het contact met de sonde. Dat contact werd deels hersteld, maar bleef onstabiel en ESA kon slechts beperkt informatie verzamelen over de toestand van de orbiter. Die beperkte informatie suggereert dat de sonde ergens halverwege de manoeuvres die deze uit moest voeren, het laatste beetje brandstof heeft verbruikt.

In de atmosfeer

Zonder brandstof is het onmogelijk om de orbiter stabiel en op de aarde gericht te houden voor communicatie. Ook kan de sonde geen hoogte houden. Dat betekent dat Venus Express de komende weken steeds dieper in de atmosfeer van Venus weg zal zakken.

Natuurlijk is het verlies van Venus Express treurig. Maar wetenschappers mogen terugkijken op een fantastische missie die met acht jaar veel langer duurde dan ESA had durven dromen. Tijdens die missie legde Venus Express tal van Venus’ geheimen bloot. Zo ontdekte de orbiter bijvoorbeeld dat Venus heel recent (en misschien zelfs nu nog) vulkanisch actief was. Hoewel Venus Express niet langer in staat is om nieuwe onderzoeksgegevens te verzamelen, zullen er ongetwijfeld de komende tijd nog nieuwe ontdekkingen gedaan worden die gebaseerd zijn op het werk van de orbiter. Deze heeft namelijk zoveel gegevens verzameld, dat onderzoekers er nog wel even werk aan hebben om die allemaal door te spitten.

26-11-2014 Europa’s ‘ruimtevliegtuig’ gaat  op 11 februari 2015 de lucht in.

Het ‘ruimtevliegtuig’ is een belangrijke stap op weg naar een ruimtevaartuig dat na een ruimtemissie op een gewone landingsbaan landt en veilig kan worden hergebruikt.

Het ruimtevliegtuig draagt de naam Intermediate eXperimental Vehicle (IXV). ESA werkt er al een tijdje aan. Vorig jaar koos een prototype al het luchtruim en daalde vervolgens van een hoogte van zo’n 3000 meter af. Maar begin volgend jaar gaat ESA nog een stap verder. Dan moet het ruimtevaartuig vanaf een hoogte van 450 kilometer terugkeren op Aarde.

Uitstel

De lancering die IXV op een hoogte van 450 kilometer moest brengen, had eigenlijk deze maand al plaats moeten vinden. Maar ESA had iets meer tijd nodig en stelde de lancering tot nader order uit. Inmiddels is een nieuwe lanceerdatum bekend: IXV gaat op 11 februari volgend jaar de lucht in.

IXV

IXV is een experimenteel ruimtevaartuig dat vijf meter lang, 1,5 meter hoog en 2,2 meter breed is. Het ruimtevaartuig zal begin volgend jaar met behulp van een Vega-raket vanaf Frans-Guyana worden gelanceerd. IXV maakt zich op een hoogte van 320 kilometer van de raket los en zal uiteindelijk een hoogte van 450 kilometer bereiken. Vanaf die hoogte moet IXV weer terugkeren naar de Aarde. Op het moment dat IXV de atmosfeer binnenkomt, heeft deze een snelheid van zo’n 7,5 kilometer per seconde. Daarmee is deze missie representatief voor een ruimtemissie waarbij IXV vanuit een lage baan rond de aarde op onze planeet terugkeert. Uiteindelijk moet IXV na één uur en 40 minuten in de Stille Oceaan plonzen. Wetenschappers zullen de sonde dan aan een grondig onderzoek onderwerpen om te achterhalen hoe deze de terugkeer naar de Aarde doorstaan heeft.
De experimenten met IXV moeten meer inzicht geven in wat er allemaal komt kijken bij het ontwikkelen van een ruimtevaartuig dat na een ruimtemissie weer veilig op Aarde landt en hergebruikt kan worden. Uiteindelijk moet IXV zo leiden tot de bouw van een relatief goedkoop, herbruikbaar ruimtevaartuig dat ladingen in verschillende banen rond de Aarde kan brengen en vervolgens op een landingsbaan op de Aarde terugkeert.

13-11-2014 Landing op komeet gelukt

Op donderdag 13 november is de mensheid er voor de allereerste keer in geslaagd is om een lander op het oppervlak van een komeet te zetten. Maar de spanning is nog niet voorbij, want staat lander Philae wel helemaal goed?

Om iets na vijven kwam donderdag 13 november het verlossende signaal binnen: ruimtelander Philae is geland! In de uren die volgden, kwam een foto binnen die Philae toen deze ongeveer drie kilometer van de komeet verwijderd was, maakte. Ook rolde er een eerste close-up foto van het oppervlak van komeet 67P/C-G binnen.

Philae heeft zijn eerste kiekje gemaakt vanaf het oppervlak van komeet 67P-C/G, afgeleverd. De foto bevestigt dat de lander zich op het oppervlak van de komeet bevindt. Op de foto is een stukje komeet en een been van de lander te zien.

Landing op komeet niet vlekkeloos

ESA is nog altijd hard op zoek naar de lander waarmee ze op donderdag 13 november geschiedenis schreef. Vermoed wordt dat deze zich in de schaduw van een klif bevindt. Iets wat de zoektocht (en het leven van Philae) niet vergemakkelijkt.

Energie

Als Philae zich daadwerkelijk in de schaduw bevindt, is dat een probleem. De eerste gegevens wijzen er namelijk op dat de lander op zijn huidige positie per rotatie van de komeet ongeveer anderhalf uur zonlicht op kan vangen. Dat is aanzienlijk minder dan de zes à zeven uur waar ESA op gehoopt had. Nu draait Philae nog met behulp van een accu, maar op lange termijn moet deze het toch echt van zonne-energie hebben. Een plekje in de schaduw kan de levensduur van de lander dan ook flink verkorten.

Organische moleculen gevonden

Komeet 67P is keihard en in de atmosfeer van de komeet bevinden zich organische moleculen. Die conclusie trekken onderzoekers nadat ze de gegevens die Philae verzamelde kort voor hij in slaap viel, hebben geanalyseerd.


Voorafgaand aan het moment waarop Philae in slaap viel, kon deze nog zo’n zestig uur onderzoek doen. In die zestig uur werden zoveel mogelijk instrumenten aan boord van de lander ingeschakeld. Philae boorde, hamerde, ‘rook’ aan de atmosfeer van de komeet en verzamelde enkele monsters. Gelukkig lukte het de lander vervolgens kort voor deze in slaap viel ook nog om alle verzamelde data richting de Aarde te sturen. Onderzoekers hebben zich nu over die informatie gebogen en kunnen de eerste conclusies trekken.

30-10-2014 Antares raket geëxplodeerd

28 oktober lanceerde Orbital Sciences ruimtesonde Cygnus, met aan boord onder meer voorraden voor het ISS en het opstapje naar de eerste private ruimtetelescoop. Maar de lancering ging goed mis: kort na de lancering explodeerde de Antares-raket.

De Antares-raket die Cygnus op hoogte moest brengen, explodeerde kort nadat deze de grond verliet. Zowel de raket als de ruimtesonde zijn verloren gegaan. Hoewel flink wat brokstukken op en rondom het lanceerplatform terecht zijn gekomen, zijn er geen gewonden gevallen.

Orbital Sciences

De Antares-raket en Cygnus zijn ontwikkeld door Orbital Sciences: één van de bedrijven die NASA momenteel helpen om het ISS te bevoorraden. Sinds de spaceshuttle met pensioen ging, heeft NASA immers geen ruimtevaartuig meer beschikbaar om dat te doen. Vandaar dat dat klusje nu wordt uitbesteed aan onder meer Orbital Sciences. Eerder dit jaar vloog het bedrijf al tweemaal (succesvol) naar het ISS.

De samenwerking

Dat deze laatste lancering fout is gegaan, is voor NASA zeker geen reden om de huidige aanpak te wijzigen en/of Orbital Sciences te laten vallen. In een officiële verklaring laat William Gerstenmaier namens NASA weten: “Hoewel NASA teleurgesteld is dat Orbital Sciences’ derde bevoorradingsmissie naar het ISS vandaag niet succesvol was, zullen we zodra we begrijpen wat er vandaag mis is gegaan vooruit blijven kijken naar de de volgende poging (…) Orbital heeft tijdens de eerste twee missies naar het ISS eerder dit jaar laten zien dat ze buitengewone vaardigheden hebben en we weten dat ze dat succes kunnen repliceren. Het lanceren van raketten is een ongelofelijk moeilijke onderneming en we leren van elk succes en elke tegenslag.”

NASA benadrukt dat het internationale ruimtestation door deze tegenslag niet in de problemen zal komen. De bemanning zou nog over voldoende voedsel en andere belangrijke voorraden beschikken.

19-10-2014

De komeet C/2013 A1 Siding Spring heeft zijn scheervlucht langs Mars erop zitten. Zondag 19 oktober passeerde de komeet de planeet op een afstand van slechts 139.500 kilometer. Het is nu wachten op de beelden. Want tijdens deze scheervlucht zat de mensheid indirect op de eerste rij. Rond en op Mars bevinden zich namelijk diverse ruimtevaartuigen en rovers die tijdens de scheervlucht hun ogen wijd open hielden.

De afstand

De afstand tussen Mars en de komeet Siding Spring bedroeg tijdens de scheervlucht minimaal 139.500 kilometer. Dat lijkt misschien veel. Maar het is minder dan de helft van de afstand tussen de aarde en de maan. En in astronomische begrippen heeft de komeet de rode planeet dan ook op een haar na gemist.

Stof

Ongevaarlijk was dat zeker niet. Komeet Siding Spring werd op de voet gevolgd door stofdeeltjes die een gevaar konden gaan vormen voor ruimtevaartuigen in een baan rond de rode planeet. Maar de ruimtevaartorganisaties waren daarop voorbereid: ze hadden maatregelen getroffen om de orbiters uit de buurt van het stof te houden. NASA meldt inmiddels dat de drie Amerikaanse Marsorbiters (Mars Odyssey, MAVEN en Mars Reconnaissance Orbiter) de scheervlucht alleen goed doorstaan hebben. Naast NASA hebben ook ESA en de Indiase ruimtevaartorganisatie orbiters rond de rode planeet cirkelen. Of ook zij ongeschonden uit de strijd zijn gekomen, is nog niet officieel bevestigd.

Geduld

Nu Siding Spring zijn scheervlucht langs Mars erop heeft zitten, is het wachten op de beelden die de orbiters en de rovers op Mars hebben kunnen maken. “De gegevens die we van Odyssey ontvangen hebben, bevestigen niet alleen dat het ruimtevaartuig in goede gezondheid is, maar ook dat het de geplande observaties van komeet Siding Spring in de uren dat deze het dichtst bij Mars in de buurt kwam, heeft uigevoerd,” zo vertelt onderzoeker Chris Potts over één van de orbiters die Siding Spring in de gaten hield. Ook de Mars Reconnaissance Orbiter verzamelde informatie over Siding Spring, maar het downloaden van die gegevens kan zeker enkele dagen in beslag nemen. Naast de Amerikaanse orbiters worden ook beelden en/of gegevens verwacht van onder meer Hubble, Spitzer, Kepler, Chandra, rovers Curiosity en Opportunity en ESA’s Mars Express.

NASA heeft een prachtige compositiefoto vrijgegeven waarop te zien is hoe komeet Siding Spring op relatief kleine afstand langs de rode planeet scheert. Foto gemaakt door de ruimtetelescoop Hubble.

24-9-2014 India brengt ruimtesonde in baan rond Mars

Feest in India: het is het land gelukt om een ruimtesonde in een baan rond de rode planeet te plaatsen. De Indiase orbiter arriveerde vannacht bij Mars en bewijst dat India ook op het gebied van ruimtevaart tot grote dingen in staat is.

Met de aankomst bij Mars is een einde gekomen aan een reis die zo’n tien maanden geleden begon. De missie bewijst dat India in staat is om een ruimtesonde naar Mars te sturen. Tot op heden is dat naast India enkel de Verenigde Staten, de voormalige Sovjet-Unie en de Europese ruimtevaartorganisatie gelukt.
Mars mag zich verheugen in groeiende aardse aandacht. Zo cirkelen er inmiddels al diverse orbiters rond de rode planeet en rijden er op het oppervlak van Mars zelfs rovers rond. Deze week arriveerden er maar liefst twee orbiters bij de rode planeet: naast de orbiter van India stuurde ook NASA met succes een ruimtesonde naar de rode planeet.

22-9-14 Maven komt aan bij de planeet Mars

Ruimtesonde MAVEN is, na een reis van meer dan 710 miljoen kilometer, bij Mars gearriveerd. De sonde cirkelt nu om de rode planeet en maakt zich op om het bovenste deel van de Martiaanse atmosfeer te gaan bestuderen.

“NASA heeft een lange geschiedenis als het gaat om wetenschappelijke ontdekkingen op Mars en de veilige aankomst van MAVEN opent een nieuw hoofdstuk,” vertelt John Grunsveld, namens NASA. “MAVEN vult andere robotische ontdekkingsreizigers op Mars aan om enkele fundamentele vragen over Mars en buitenaards leven te beantwoorden.”

 

 

 

28-8-2014 Space Launch System-raket

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie geeft groen licht voor de ontwikkeling van de Space Launch System-raket. Dit gaat de grootste draagraket worden die ooit is ontwikkeld. De raket heeft twintig procent meer voortstuwingskracht dan de Saturn V-raket, waarmee de VS astronauten op de maan zette.

Naar Mars en verder

In eerste instantie wordt een SLS-raket ontwikkeld met een draagkracht van 70 metrische ton (70.000 kilogram). De komende jaren worden diverse tests uitgevoerd. Zo zal er een onbemande Orion-ruimtecapsule in een baan om de aarde geplaatst worden. De ‘lite’ versie van de SLS-raket moet in november 2018 klaar zijn.

Van spaceshuttle naar Orion

Het was even slikken in juli 2011 toen de laatste spaceshuttle op Aarde landde en NASA niet langer beschikte over een transportmiddel waarmee astronauten de ruimte in kunnen. Maar er wordt hard geknutseld aan een opvolger: MPCV Orion!

Vervolgens wordt er gewerkt aan een raket met een hefvermogen van 130 metrische ton. Hiermee is het mogelijk om mensen naar asteroïden of Mars te sturen.

21-08-2014 Ruimtereis brengt immuunsysteem in de war

Een reis en verblijf in de ruimte brengt het menselijk immuunsysteem in de war. Dat blijkt uit onderzoek. Het is slecht nieuws voor de ruimtevaartorganisaties die momenteel werken aan langdurige ruimtemissies naar bijvoorbeeld Mars.

Dat schrijven wetenschappers in het blad Journal of Interferon & Cytokine Research. Het paper is gebaseerd op onderzoek onder 28 astronauten die enige tijd in het internationale ruimtestation verbleven. De astronauten stonden voor, tijdens en na hun missie bloed af voor onderzoek.

Activiteit

Uit het onderzoek blijkt dat de verspreiding van de immuuncellen in het menselijk lichaam tijdens een ruimtereis niet verandert. Maar de activiteit van deze immuuncellen wijzigt wel. Sommige cellen zijn aanzienlijk minder actief: het lijkt wel of hun werking in de ruimte onderdrukt wordt. Andere cellen woden juist actiever dan dat ze op Aarde zijn. Beide situaties zijn een probleem. Wanneer de celactiviteit onderdrukt wordt, reageert het immuunsysteem niet adequaat op bedreigingen. Zo kan het zijn dat slapende virussen die astronauten bij zich dragen actief worden zonder dat het immuunsysteem daar op reageert. De astronauten zijn dan ziek, maar vertonen geen symptomen. Een verhoogde activiteit is eveneens een probleem. Dan reageert het immuunsysteem ‘overdreven’ en dat resulteert bijvoorbeeld in allergische reacties.

Geen stabiliteit

Het is niet zo dat het immuunsysteem na enige tijd aan het verblijf in de ruimte went en ‘stabiliseert’, zo benadrukken de onderzoekers. De veranderingen die de onderzoekers zagen optreden zodra astronauten in de ruimte arriveerden, hielden gedurende de hele ruimtereis stand. “Dat is belangrijke informatie, omdat we streven naar ruimemissies die langer duren,” vertelt onderzoeker Mark Shelhamer.

Oorzaak

Onduidelijk is nog wat er precies voor zorgt dat het immuunsysteem in de war raakt. “Zaken als straling, microben, stress, beperkte zwaartekracht, een ander slaapritme en isolatie kunnen allemaal een effect hebben op het immuunsysteem van de bemanning,” vertelt onderzoeker Brian Crucian. “Als de situatie, waarin het immuunsysteem in de war is,  ook tijdens langere ruimtemissies blijft bestaan, kan het de kans op infecties, overgevoeligheid of auto-immuunziektes vergroten.”

06-08-2014 Rosetta gearriveerd bij komeet

Het Europese ruimtescheepje Rosetta is na een tocht van tien jaar aangekomen bij de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko.

Rosetta wordt niet gelijk in een baan rond 67P/Churyumov-Gerasimenko (67P/C-G) gebracht. Dat is een ingewikkeld en lang proces, dat vandaag is begonnen met een driehoekig traject op 100 kilometer afstand van de komeet. Over twee weken gaat het ruimtescheepje naar een nieuwe driehoekig traject, op een afstand van 80 kilometer. Vanaf begin september zal Rosetta echt een baan rond de komeet gaan beschrijven, uitmondend in een ellipsbaan die het ruimtescheepje op 10 kilometer afstand van het oppervlak brengt.

In november zet de sonde bovendien een lander genaamd Philae op de komeet, als alles volgens plan verloopt. Samen met de orbiter zal die de komeet een dik jaar gaan bestuderen. Het is voor het eerst dat een komeet op zo’n gedetailleerde manier kan worden onderzocht terwijl hij de zon nadert. Daarbij smelt (of eigenlijk sublimeert) het object aan de buitenkant, waardoor de zogenoemde coma ontstaat: een wazig omhulsel van de kern die nu goed zichtbaar is. Ook krijgt de komeet dichter bij de zon een gas- en een stofstaart, waardoor hij zal gaan voldoen aan het plaatje dat de meeste mensen in hun hoofd hebben als ze het woord ‘komeet’ horen.

 

10-06-2014 New Horizons opweg naar Pluto

Na een reis van tien jaar gaat het volgend jaar dan eindelijk gebeuren: ruimtesonde New Horizons scheert rakelings langs Pluto, zodat de vrij mysterieuze dwergplaneet een aantal van zijn geheimen wel prijs zal moeten geven.

New Horizons werd in 2006 gelanceerd en is nog altijd onderweg. Meer dan drie miljard kilometer moet de sonde maken om uiteindelijk te arriveren bij zijn einddoel: Pluto en zijn vijf manen. Naar verwachting is de afstand tussen de sonde en Pluto in juli 2015 het kleinst. Deze bedraagt dan nog een slordige 6000 kilometer.


Grappig feitje

Toen New Horizons vertrok, dachten we nog dat Pluto drie manen had. Inmiddels weten we wel beter. Enkele jaren geleden ontdekten onderzoekers Kerberos en Styx: het vierde en vijfde maantje dat Pluto rijk is.

Scheervlucht

New Horizons zal niet om Pluto gaan cirkelen, maar Pluto enkel passeren. Daar zijn twee redenen voor. Ten eerste heeft New Horizons wanneer deze bij Pluto arriveert een snelheid van zo’n 43.000 kilometer per uur. Om de sonde in een baan rond Pluto te plaatsen, moet die snelheid met 90 procent afnemen. Daarvoor is zo’n 1000 keer meer brandstof nodig dan New Horizons kan dragen. Een tweede goede reden om New Horizons niet in een baan rond Pluto te plaatsen, is dat deze daar dan vast zou komen te zitten: de sonde kan Pluto niet meer verlaten. Wanneer New Horizons snelheid behoudt en langs Pluto scheert, kan deze ook andere objecten in de Kuipergordel gaan bestuderen.

Atmosfeer

Hoewel New Horizons slechts langs Pluto scheert, kan deze toch een schat aan informatie leveren. Zo’n drie maanden voordat de sonde langs Pluto scheert, zal deze al foto’s maken en zoveel mogelijk over Pluto en zijn grootste maan, Charon, te weten proberen te komen. Wanneer New Horizons werkelijk dicht bij Pluto in de buurt komt, zal deze de atmosfeer van de dwergplaneet bestuderen en proberen een beeld te krijgen van het oppervlak van de planeet en Charon. Ook zal New Horizons foto’s maken. Op de beste foto’s zijn naar verwachting zelfs oppervlaktekenmerken van zo’n zestig meter groot goed zichtbaar. Eenmaal voorbij Pluto en zijn manen zal New Horizons achterom kijken. Hij ziet dan de grotendeels duistere kant (die niet door de zon beschenen wordt) van Pluto en Charon en zoekt naar nevels in de atmosfeer en eventuele ringen. Ook zal New Horizons door de schaduw die Pluto en Charon werpen, vliegen en zien hoe de zon en de aarde achter Pluto en Charon verdwijnen. Dat is het beste moment om meer te weten te komen over hun atmosfeer. Aan het einde van dit deel van de missie hopen onderzoekers verschillende vragen te kunnen beantwoorden: Waar bestaat de atmosfeer van Pluto uit en hoe gedraagt deze atmosfeer zich? Hoe reageert die atmosfeer op de zonnewind? Zijn er grote geologische structuren op Pluto? En hoe ziet het oppervlak van de dwergplaneet eruit?

Haast

Om die vragen te kunnen beantwoorden, is haast geboden. Sinds 1989 beweegt Pluto, die een zeer elliptische baan volgt, van de zon vandaan. Het betekent dat Pluto gaandeweg minder warmte ontvangt en kouder wordt. De atmosfeer van de planeet kan uiteindelijk gaan bevriezen. Wetenschappers willen deze voor dat gebeurt, graag bestuderen. Naarmate Pluto zich verder van de zon verwijdert, valt er ook minder licht op de planeet, iets wat de waarnemingen van New Horizons bemoeilijkt. Twee goede redenen om zo snel mogelijk bij Pluto te arriveren en het maximale uit de missie te halen.

Hulp van Jupiter

Om vaart te kunnen maken, kreeg New Horizons in 2007 hulp van Jupiter. De sonde scheerde op een afstand van 2,2 miljoen kilometer langs de gasreus. De zwaartekracht van Jupiter gaf New Horizons een broodnodig duwtje in de rug. “New Horizons duikt in het zwaartekrachtsveld van Jupiter en slingert er weer uit met een snelheid die groter is dan toen deze erin ging,” vertelt onderzoeker Robert Farquhar. Natuurlijk maakte New Horizons direct van de gelegenheid gebruik om Jupiter en zijn manen te fotograferen.

Kuipergordelobjecten

Met het duwtje van Jupiter in de rug ging New Horizons verder. Inmiddels is deze ook de baan van Saturnus en Uranus gepasseerd en ligt de mooie Pluto voor de sonde te wachten. Maar na Pluto houdt het universum natuurlijk niet op. Er valt nog meer te ontdekken. En als het aan NASA ligt, gaat New Horizons dat ook doen. Zodra New Horizons op Pluto is ‘uitgekeken’, zal de missie naar alle waarschijnlijkheid verlengd worden. NASA zal de sonde dan opdracht geven om een ander Kuipelgordelobject te bestuderen. De sonde zal dan ook de samenstelling en atmosfeer van dat Kuipergordelobject en eventuele manen bestuderen. Welke objecten de sonde dan precies gaat bezoeken, zal pas later in de missie duidelijk worden.

Uitdaging

Terwijl NASA al droomt over missies voorbij Pluto, moeten we tegelijkertijd ook de grote uitdagingen die de missie van New Horizons met zich meebrengen, niet onderschatten. Zo is het helemaal niet zo vanzelfsprekend dat deze Pluto tot op zo’n 6000 kilometer nadert en vervolgens heelhuids doorvliegt op zoek naar een vervolgmissie. Zo kan niet worden uitgesloten dat zich rond Pluto puin bevindt. “We hebben meer en meer manen rond Pluto ontdekt: de teller staat nu op vijf,” stelde onderzoeker Alan Stern in 2012. “En we weten dat deze manen, net als de manen die we nog niet ontdekt hebben, puin genereren.” Botsingen tussen de manen en andere kleine Kuipergordelobjecten hebben mogelijk voor een ring van puin rond Pluto gezorgd. “Omdat ons ruimtevaartuig zo snel reist, meer dan 48000 kilometer per uur, kan een botsing met één keitje of zelfs een millimeter groot stofje New Horizons al aantasten of vernietigen,” voegt onderzoeker Hal Weaver toe. “Dus we moeten uit de buurt blijven van puin rond Pluto.” Momenteel doen onderzoekers hun uiterste best om een beeld te krijgen van puin rond de dwergplaneet. Maar of New Horizons straks daadwerkelijk een iets andere koers aan moet houden dan gepland zal pas zo’n tien dagen voor deze bij Pluto arriveert duidelijk worden.

22-5-2014 NASA begint met bouw van nieuwe Marslander

NASA gaat beginnen met de bouw van een nieuwe Marslander die in 2016 gelanceerd moet worden. De rover, die de naam InSight draagt, gaat een kijkje in Mars nemen door tot zo’n 4,5 meter diep te boren.

De Marslander, voluit: Interior Exploration Using Seismic Investigations, Geodesy and Heat Transport,  wordt uitgerust met instrumenten die nog nooit op Mars zijn gebruikt. De lander gaat onderzoeken hoe aardachtige planeten ontstaan en hun binnenste lagen (kern, mantel en korst) ontwikkelden. Het lijkt misschien gek dat deze missiedoelen op een andere planeet dan de Aarde worden nagestreefd. Maar als we willen begrijpen hoe leefbare planetaire oppervlakken ontstaan, kunnen we beter naar Mars kijken dan naar de Aarde, zo legt onderzoeker Bruce Banerdt uit. “Beide planeten ondergingen dezelfde processen. Maar Mars is kleiner, koelde sneller af en werd minder actief dan de Aarde. Dus Mars heeft het bewijs omtrent de prille stadia uit de ontwikkeling van een rotsachtige planeet beter bewaard.”

Twee jaar

Afgelopen week werden de ontwerpen voor InSight officieel goedgekeurd en nu kan er dus begonnen worden met de bouw. Als alles volgens plan verloopt, wordt de lander in maart 2016 gelanceerd. De lander zal ongeveer twee jaar onderzoek doen op Mars.

De instrumenten

De Marslander krijgt een robotarm en een instrument om bevingen, veroorzaakt door ‘Marsbevingen’ of meteorietinslagen, te meten. Ook beschikt InSight over een instrument om de hitte die uit het binnenste van de planeet komt, te meten. Het onderzoek naar de temperatuur van het binnenste van Mars wordt mede mogelijk gemaakt doordat dit instrument in de Marsgrond gehamerd wordt en tot een diepte van ongeveer 4,5 meter onderzoek gaat doen. Terwijl de meeste Marsmissies zich beperkten tot onderzoek op of net onder het Marsoppervlak, gaat InSight letterlijk wat dieper.

Rotatie

Ook zal aan de hand van signalen die InSight afgeeft, onderzoek gedaan worden naar de rotatie van Mars. Onderzoekers hopen zo te kunnen achterhalen of de rode planeet een gesmolten of vaste kern heeft.

Het werk van InSight past keurig in de route die NASA voor zichzelf heeft uitgestippeld. De ruimtevaartorganisatie wil ergens in de jaren dertig van deze eeuw een bemande missie naar Mars sturen. Veel van de missies, waaronder InSight, die nu gepland worden, dragen elk op hun eigen manier bij aan die ambitie.

30-4-2014 De ruimtevaart nader bekeken: geldverspilling of heeft het wel degelijk nut?

Elke ruimtemissie kost een aanzienlijke hoeveelheid geld, die uit de zak van de belastingbetaler wordt betaald. In tijden van recessie, is het voor velen de vraag of deze kosten gerechtvaardigd en de moeite waard zijn. Zeker ook omdat er genoeg problemen op Aarde zijn die ook aandacht verdienen.



Maar de ruimtevaart is meer dan alleen een kwestie van geld. Tal van nieuwe technologieën, medische hoogstandjes en innovaties kennen hun oorsprong in de ruimtevaart en hebben een onmisbare plaats ingenomen in onze eigen leefwereld en bijhorende maatschappij. Iedereen plukt, wellicht onbewust, dagelijks de vruchten van de ruimtevaart. De meest bekende toepassingen uit de ruimtevaart zijn op het gebied van telecommunicatie, meteorologie en navigatie. Door hun afstand tot de Aarde kunnen satellieten gegevens verzamelen, overdragen of verspreiden over enorme afstanden op Aarde. Draadloze communicatie is het kernbegrip: iedereen kan overal ter wereld draadloos bellen.

ISS als laboratorium

Wat minder voor de hand liggend is het wetenschappelijk onderzoek dat wordt uitgevoerd op het internationale ruimtestation ISS. Het internationale ruimtestation ISS is een uniek laboratorium voor het uitvoeren van onderzoeken en verstrekt een beter inzicht in bepaalde aspecten van de menselijke gezondheid, zowel in de ruimte als op aarde. In de eerste plaats willen wetenschappers graag weten wat het effect van de beperkte zwaartekracht is op het menselijk lichaam. Dit met het oog op een toekomstig langdurig verblijf in de ruimte. De gevolgen van de beperkte zwaartekracht is voor de gezondheid van de mens (nog) een vloek, maar blijkt voor wetenschappelijk onderzoek juist een zegen te zijn. De microzwaartekrachtomgeving schept unieke condities en maakt het mogelijk om wetenschappelijke experimenten uit te voeren die anders niet mogelijk zouden zijn op Aarde. Door eliminatie van de invloed van de zwaartekracht kan men verschijnselen bekijken die op aarde niet kunnen worden waargenomen. Dit onderzoek levert nieuwe inzichten die kunnen leiden tot nieuwe doorbraken in de ontwikkeling van medicijnen, voedsel of nieuwe technologieën.

Vaccins

Wetenschappers maken in hun zoektocht naar medicijnen en vaccins tegen de Salmonellabacterie bijvoorbeeld gebruik van de microzwaartekracht in de ruimte. Cheryl Nickerson, wetenschapper aan de Arizona State University, werd aanvankelijk gefinancierd door NASA in een poging om te begrijpen hoe Salmonellabacteriën reageren op een microzwaartekrachtomgeving. Uit het onderzoek blijkt onder meer dat het ziekteverwekkende vermogen van de bacterie toeneemt in microzwaartekracht. Het in de ruimte gestationeerde Salmonellaonderzoek resulteerde in de ontdekking van een potentieel vaccin voor deze ziekteverwekker. Op Aarde wordt verder gewerkt aan vervolgonderzoek en de commerciële ontwikkeling van het vaccin.

Ook andere vaccinmonsters worden overgevlogen naar het ruimtestation. Recentelijk onderzoek richt zich op het verbeteren van bestaande vaccins tegen Streptococcus pneumonia (bacteriën die levensbedreigende ziekten zoals longontsteking en meningitis veroorzaken). De evolutie van vaccins gaat hand in hand met het onderzoek in de microzwaartekrachtomgeving in de ruimte en is het bewijs dat ISS als laboratorium een waardevolle toevoeging vormt op laboratoria hier op aarde.

Lab-on-een-chip

Maar niet alleen door de ruimtevaart ingegeven ideeën voor vaccins beïnvloeden onze gezondheid op manieren die we nooit hadden kunnen voorzien. Datzelfde geldt ook voor een andere uitvinding die we aan de ruimtevaart te danken hebben: de lab-op-een-chip-technologie. De lab-op-een-chip-technologie is een miniatuurlaboratorium in een microchip die aanvankelijk werd ontwikkeld voor de ruimtevaart. De gezondheid van astronauten is enorm belangrijk, maar grote controles zijn geen optie in de ruimte. In de jaren negentig ontwikkelde TNO daarom een draagbaar bloeddrukmeetsysteem voor ESA, CNES en NASA. Dezelfde technologie biedt ook mogelijkheden voor het testen van kleine menselijke cellen en een nanopil die, eenmaal doorgeslikt, tests ín het lichaam kan doen. Het systeem vond zijn weg ook naar de Aarde, waar meer dan duizend exemplaren werden verkocht aan artsen en ziekenhuizen in de wereld.

Technologie

Naast de bijzondere ontdekkingen op het gebied van ruimtevaart en gezondheid zijn er ook qua technologie vele ontdekkingen gedaan. Het proces waarbij nieuwe technologie uit de ruimtevaart zijn weg vindt naar ons dagelijks leven noemen we een spin-off. Alles wat in de ruimte functioneert, krijgt met heftige omstandigheden te maken: enorme trillingen, meerdere temperatuurschommelingen per dag, ruimtestof, enzovoort. En toch moet het jarenlang betrouwbaar blijven functioneren, zonder mogelijkheid voor het uitvoeren van reparaties. Dit leidde tot nieuwe innovaties, kennis en vernieuwingen die we dagelijks tegenkomen.

Huis, tuin en keuken

Misschien wel het meest bekende voorbeeld is het traagschuim dat in 1966 door NASA werd ontwikkeld om tijdens de lancering met de Saturnus V-raket de enorme versnellingskrachten op te vangen door de druk beter over het lichaam te verdelen. Uiteindelijk is het niet door NASA gebruikt, maar vond wel zijn weg naar speciale medische toepassingen. Traagschuim kreeg grotere bekendheid toen een Zweedse matrassen- en kussenfabrikant het ging toepassen. Men maakte er matrassen van die verkocht werden onder de merknaam Tempur.

Eén van de meest onmisbare hulpmiddelen in elke keuken is wellicht de tefal-pan met de bijzondere anti-aanbaklaag. Het materiaal tefal, dat een combinatie is van de materialen teflon en aluminium, werd oorspronkelijk in de ruimtevaart gebruikt om satellieten te beschermen tegen inslagen. Producten of voorwerpen zoals een ei of een micrometeoriet glijden er makkelijk overheen. De Tefal-pan en een Tempur-matras zijn slechts twee voorbeelden. Geschat wordt dat de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA alleen al de afgelopen vijftig jaar meer dan 1.650 spin-offs ontwikkelde die vandaag de dag toegepast worden in de informatica, landbouw, geneeskunde, transportsector en industrie.

Rampen op aarde

Een heel ander punt waarbij de ruimtevaart wel degelijk nut heeft, is remote sensing oftewel aardobservatie. Recente ontwikkeling als detectoren die gevoelig zijn voor magnetische straling, satellieten en beeldverwerking met behulp van computers, hebben het toepassingsgebied van remote sensing uitgebreid naar onder meer de meteorologie, oceanografie, landbouw en milieukunde.

De baan van het ISS om de aarde zorgt voor een bijzonder perspectief en dit kan goed van pas komen. In tegenstelling tot onbemande satellieten, kan de bemanning van ISS schakelen tussen de aanwezige systemen en waar nodig gericht informatie verzamelen. Deze flexibiliteit komt vooral van pas wanneer er onverwacht een natuurramp of natuurverschijnsel plaatsvindt. Astronauten kunnen in real time aan het grondpersoneel uitleggen wat ze zien. Het ISS dient de mensheid door het verzamelen van gegevens over het klimaat, veranderingen in het milieu en natuurrampen met behulp van de unieke aanvulling van aardobservatieapparaten. Door het verzamelen van beelden van de getroffen gebieden kan de omvang van een ramp in kaart worden gebracht. Hulpdiensten kunnen gericht naar een regio gestuurd worden, bijvoorbeeld een zwaar getroffen gebied op de Filipijnen. Op de Aarde zelf is het in kaart brengen van een rampgebied nog een lastig punt. De beelden zorgen ook voor het beter begrijpen van de milieuproblemen van onze thuisplaneet. Het ruimtestation biedt een uniek uitkijkpunt voor het observeren van de ecosystemen van de Aarde.

Leven zonder ruimtevaart

Niet iedereen beseft welke cruciale rol ruimtevaart speelt in ons leven op Aarde. Een leven zonder ruimtevaart ziet er heel anders uit. Zonder ruimtevaart worden smartphones, radio’s en televisies onbruikbaar, omdat ze werken op basis van satellietdata. Navigeren op zee, op het land en in de lucht wordt een stuk lastiger zonder GPS. Het betalingsverkeer stagneert. Zonder ruimtevaart kunnen er bovendien gevaarlijke situaties ontstaan, doordat er geen tijdige waarschuwingen worden gegeven voor bijvoorbeeld overstromingen. Een leven op Aarde zonder ruimtevaart is daarom moeilijk voor te stellen.

Kunnen we dat geld dan toch niet beter ergens anders in investeren? We kunnen ons afvragen of wij al het bovenstaande wel nodig hebben om een gezond en gelukkig leven te leiden. Onze verre voorouders hebben het ook gered zonder de ruimtemissies en de high-tech producten die daaruit voortkwamen. Maar veel mensen realiseren zich niet dat ruimtevaart ons juist meer geld oplevert dan we eraan uitgeven. Vooral werkgelegenheid is daar een groot onderdeel van. De uitkomsten verschillen per berekening, maar geschat wordt dat iedere geïnvesteerde euro tussen de twee en de vijf euro oplevert. Geldverspilling is het dus zeker niet.

3-4-2014

Op donderdag 3 april 2014 wordt vanaf de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana, Zuid-Amerika, een Russische Sojoez raket gelanceerd. Deze vijftig meter lange draagraket moet de eerste Europese Sentinel aardobservatiesatelliet tot in een lage baan om de Aarde brengen.


Sentinel-1A is de eerste satelliet uit een reeks nieuwe Europese aardobservatiesatellieten die ontwikkeld worden door het Europese ruimtevaartagentschap ESA in het kader van het Copernicus Programme (voormalige Global Monitoring for Environment and Security programma). Deze nieuwe satellietfamilie zal uit vijf satellieten bestaan, twee van elk type. Iedere Sentinel-satelliet is gericht op een specifiek aspect binnen de wereld van aardobservatie. De eerste Sentinel-satelliet weegt bij zijn lancering ongeveer 2,3 ton en werd uitgerust met een geavanceerd radarinstrument voor continu opnamen van het aardoppervlak. De radarantenne aan boord van Sentinel-1A, de zogheten 'Synthetic Aperture Radar' (SAR), heeft een lengte van twaalf meter en wordt opengevouwen eenmaal de satelliet zich in de juiste baan om de Aarde bevindt. In tegenstelling tot optische instrumenten kan een radarinstrument vanuit een baan om de Aarde 24 uur per dag, zeven dagen per week en bij elke weersituatie de Aarde uitgebreid in kaart brengen. Zo zal het radarinstrument aan boord van Sentinel-1A onze planeet in beeld brengen in stukken met een diameter van 250 kilometer en een grondresolutie tussen 5 en 25 meter. De gegevens die deze satelliet zal leveren, zullen door wetenschappers gebruikt worden om ondermeer de veranderingen van het zeeijs in kaart te brengen of om de oceanen af te speuren op zoek naar olievlekken. Daarnaast kunnen de gegevens van Sentinel-1A ondersteuning bieden in crisissituaties zoals bij natuurrampen en zal de satelliet ook gebruikt worden voor de studie van klimaatsveranderingen. In 2015 moet een tweede, identieke Sentinel-1 satelliet in de ruimte gebracht worden. De twee Sentinel-1 satellieten moeten uiteindelijk het jarenlange radaronderzoek vanuit de ruimte verderzetten dat in het verleden werd geleverd door de ERS-1, ERS-2 en Envisat satellieten.

Bron: spacepage.be

26-3-2014 Marswagentje Curiosity gaat binnenkort zijn boor weer tevoorschijn halen

We hebben al even niets van hem gehoord, maar hij zit echt niet stil: Curiosity is nog altijd op weg naar Mount Sharp en heeft onderweg weer iets nieuws ontdekt om te onderzoeken. Binnenkort zal het Marswagentje zich vastbijten in fascinerend zandsteen.

De reis van Curiosity duurt zeker nog enkele maanden. Maar er zit weer een pitstop aan te komen. Curiosity nadert momenteel een gebied dat NASA aanduidt als ‘the Kimberley’. Op beelden die de ruimtevaartorganisatie eerder vanuit een baan rond Mars maakte, leek het gebied bijzonder interessant. Hier komen namelijk vier soorten terrein met elk gesteenten met verschillende texturen samen. “De beelden die we vanuit een baan rond Mars maakten, vertelden ons niet om wat voor gesteenten het ging, maar nu Curiosity dichterbij komt, kunnen we ze alvast een beetje bekijken,” vertelt onderzoeker Ashwin Vasavada. “De contrasterende texturen en levensduur van de zandstenen in dit gebied zijn fascinerend. Hoewel ze op het eerste gezicht op elkaar lijken, zijn de stenen waarschijnlijk op heel verschillende manier tot stand gekomen.”

Gaatjes

Onlangs bleek dat het niet goed ging met de wielen van Curiosity: ze sleten veel harder dan gepland. NASA heeft daarop maatregelen genomen. Zo wordt er nog voorzichtiger gereden en indien nodig voor een alternatieve – veiligere – route gekozen. “De snelheid waarmee de wielen beschadigen, is afgenomen,” vertelt onderzoeker Richard Rainen. “Het gaat voor nu goed, maar we weten dat we in de toekomst nog uitdagende terreinen zullen moeten doorkruisen.”

Curiosity heeft in het verleden al verschillende stenen bestudeerd. Maar zandsteen heeft de rover nog niet zo intensief onder de loep genomen. Daar zal nu verandering in komen. De rover moet nog iets meer dan tachtig meter afleggen om in het gebied te arriveren. Daar zal de rover hoogstwaarschijnlijk halt houden en in de gesteenten gaan boren. Het materiaal dat hij zo bovenhaalt zal aan boord van de rover verder geanalyseerd worden.

Zandsteen bestaat – zoals de naam al doet vermoeden – uit zandkorreltjes. Het materiaal dat die zandkorreltjes bijeen houdt, wordt cement genoemd, ongeacht de samenstelling ervan. Soms bevat dat cement kleimineralen en is het zandsteen vrij zacht. Soms bestaat het cement uit quartz en is het zandsteen heel hard. De onderzoekers willen dat zandsteen nu eens gaan bestuderen en hopen dan te achterhalen waarom de ene steen beter bestand is tegen erosie dan de andere. Bovendien kunnen variaties in het cement dat verschillende zandstenen bij elkaar houdt wellicht meer vertellen over het klimaat waar Mars in het verleden mee te maken had.

Bron: scientias.nl

6-3-2014 Curiosity gluurt over enkele richels naar zijn eindbestemming: Mount Sharp


Marsrover Curiosity heeft een fantastische foto gemaakt van zijn voorlopige eindbestemming: Mount Sharp. Op het kiekje schittert de berg op de achtergrond, terwijl we voor de voeten van de rover een aantal rijtjes stenen zien die als een extra hindernis voor Curiosity lijken te zijn neergelegd.


Foto: NASA / JPL-Caltech.

NASA had de richels eerder al vanuit een baan rond de rode planeet gespot. Maar nu arriveerde Curiosity bij de richels en kon NASA deze eindelijk eens van iets dichterbij bekijken.

Curiosity maakte meerdere foto’s van de richels, maar de foto met Mount Sharp op de achtergrond is toch zeker wel de mooiste. Curiosity is momenteel onderweg naar de berg. Het Marswagentje hoopt het onderste deel van één van de hellingen van de berg te gaan bestuderen. Onderzoekers hopen aan de voet van de berg verschillende lagen aan te treffen die ons stuk voor stuk iets kunnen vertellen over verschillende perioden in de geschiedenis van de rode planeet.

Maar voor het zover is, houdt de rover zich ook nog met andere dingen bezig. Zo zal deze binnenkort een tussenstop maken in een gebied dat NASA de naam ‘Kimberley’ heeft gegeven. Het gebied ligt een klein eindje verder dan waar de rover nu is en bevat ook enkele richels.


Curiosity gluurt even achterom. Afbeelding: NASA / JPL-Caltech.

20-2-2014 Europa gaat met eigen telescoop naar planeten zoeken

Het Europees Ruimteagentschap ESA wil een eigen satelliet ontwikkelen om naar planeten buiten het zonnenstelsel te zoeken.

Dat meldt persbureau AP woensdag op basis van een verklaring van de ruimteorganisatie. De ESA hoopt het apparaat in 2024 de ruimte in te sturen.

De naam van de missie zal volgens het agentschap PLATO zijn, een afkorting voor Planetary Transits and Oscillations. Het apparaat zal worden uitgerust met 34 telescopen en camera's, die speciaal zullen zijn afgesteld om een miljoen dichtbijzijnde sterren te onderzoeken op tekenen dat er planeten omheen cirkelen.

Door met apparaten op aarde te communiceren zal PLATO vervolgens in staat moeten zijn om de massa en de ruwe samenstelling van deze zogenaamde exoplaneten te bepalen.

In zijn verklaring laat ESA verder weten dat de missie zich speciaal zal richten op planeten die ten minste zo groot zijn als de aarde, waarop zo mogelijk water aanwezig is.

Bron: Nu.nl

14-2-2014 Marsorbiter verhuist om rode planeet in ander licht te kunnen zien

 

Odyssey

NASA heeft de Marsorbiter Odyssey verhuisd. De orbiter gaat in een nieuwe baan rondom Mars cirkelen en kan vanaf zijn nieuwe stekkie de rode planeet in het ochtendlicht aanschouwen. Dankzij de verhuizing kunnen we zo onder meer iets te weten komen over de temperaturen op Mars kort na zonsopgang.

“We leren een oud ruimtevaartuig een nieuw trucje,” vat onderzoeker Jeffrey Plaut de verandering samen. “Odyssey zal in een positie zijn om Mars in een heel ander licht te bekijken.” Eerder hebben Marsorbiters al wel kort na zonsopgang foto’s van Mars gemaakt, maar nog nooit is de planeet echt in de vroege ochtenduren bestudeerd. De meeste orbiters bestuderen de rode planeet ‘s middags, wanneer het minder nevelig is en het oppervlak beter te bestuderen valt.


Het betekent dat Odyssey vanuit zijn nieuwe baan werkelijk wel eens nieuwe dingen kan gaan ontdekken. Onderzoekers hopen onder meer inzicht te krijgen in processen op Mars die ingegeven worden door warmte. Denk aan geisers nabij de polen die gevoed worden door het smelten van koolstofdioxide-ijs. Maar er zijn meer mogelijkheden, zo legt onderzoeker Philip Christensen uit. “We kunnen op zoek naar verschillen tussen seizoenen. Komt mist vaker voor in de winter dan in de lente? We kunnen dat systematisch gaan uitzoeken. We observeren wolken in zichtbaar licht en checken de temperatuur op de grond in infrarood licht.”

Afgelopen dinsdag maakte Odyssey al een manoeuvre om in de nieuwe baan te belanden. “Het ruimtevaartuig presteerde precies zoals gepland,” benadrukt onderzoeker David Lehman. In november 2015 zal de orbiter opnieuw een manoeuvre maken en daadwerkelijk in de gewenste baan terechtkomen. Daarna heeft de orbiter nog voldoende brandstof aan boord om zeker tien jaar actief te blijven.

Stokoud

Odyssey werd in 2001 gelanceerd en begon zijn Marsonderzoek in februari 2002. Daarmee is de orbiter tot op heden het langst werkende ruimtevaartuig dat ooit naar Mars is gestuurd.

Bron: scientias.nl

13-2-2014 China’s dode maanrover Yutu komt weer tot leven

 

Yutu

Verklaarde een Chinees staatsmedium de rover gisteren nog dood: vanmorgen meldt een ander Chinees staatsmedium dat Yutu toch weer wakker is geworden.
“Yutu is weer tot leven gekomen,” meldt een woordvoerder van de Chinese maanmissie aan Xinhua, het grootste Chinese staatsmedium.
“De rover heeft nog een kans om gered te worden nu blijkt dat deze nog steeds leeft.”


Problemen

De robotauto kwam eind januari in de problemen, vlak voordat het nacht werd op de maan. Een maannacht duurt veertien keer zo lang als een nacht op aarde en de temperatuur kan zakken naar 180 graden onder het vriespunt. Om schade door de kou aan de meetapparatuur te voorkomen moest Yutu zijn zonnepanelen vlak voor de maannacht invouwen. Mogelijk is dat niet goed gegaan. Tijdens die periode was er geen contact mogelijk met het wagentje. Pas na de maannacht zou het mogelijk zijn om weer contact te zoeken met Yutu.


Verloren

Die maannacht kwam gisteren tot een einde en dus riepen de Chinezen hun rover op. Zonder resultaat, zo meldde het Chinese staatsmedium CNS. De Chinezen konden geen contact leggen en dus moest het maanwagentje als verloren worden beschouwd.

Maar Xinhua komt vanmorgen met verheugend nieuws. Yutu is toch weer wakker geworden. Onduidelijk blijft echter met welke problemen het wagentje kort voor de maannacht te kampen had, waar die problemen door veroorzaakt werden en of die problemen blijvende gevolgen hebben voor het verloop van de verdere missie.

31-1-2014 Marswagentje Curiosity gaat misschien een duintje beklimmen

In oktober vorig jaar bleek uit foto’s die Curiosity zelf maakte dat zijn wielen er niet al te best aan toe zijn. In één van de wielen zat duidelijk een gat. Waarschijnlijk was het veroorzaakt door een scherp steentje. NASA stelde zich niet druk te maken over de schade: het tastte het functioneren van de rover immers niet aan. Maar in de maanden die volgden, liep de schade aan de wielen verder op. En dus wordt het tijd om wat zuiniger met het Marswagentje om te gaan, zo stelt NASA in een persbericht. Daarom houdt NASA de wielen goed in de gaten en wordt er nog voorzichtiger met het Marswagentje gereden.



Maar daar blijft het niet bij. De onderzoekers kijken ook heel kritisch naar de route die Curiosity moet volgen. Zo overwegen ze momenteel bijvoorbeeld om het Marswagentje een één meter hoog duintje op te sturen en zo toegang te geven tot een route die aanzienlijk onschuldiger is dan het pad vol met scherpe stenen dat nu voor hem ligt. “De beslissing moet nog genomen worden,” benadrukt onderzoeker Jim Erickson. “We gaan even over het duintje de vallei in gluren om te kijken of het terrein er zo goed uitziet als onze analyse van de beelden van de Marsorbiter suggereert.”

Curiosity is momenteel onderweg naar Mount Sharp. Sinds 1 januari heeft de rover zo’n 265 meter afgelegd. Daarmee komt het totale aantal meters dat de rover sinds zijn landing op Mars gemaakt heeft op meer dan 4800. NASA hoopt daar in de toekomst nog vele meters aan toe te kunnen voegen.

Bron:scientias.nl

24-1-2014 Mars was mogelijk miljoenen jaren op rij vochtig en levensvatbaar


Opportunity

Opportunity heeft bewijs gevonden dat het klimaat op Mars vier miljard jaar geleden mild en vochtig en dus heel geschikt voor microbieel leven was. De vondst suggereert, in combinatie met gegevens die Curiosity verzamelde, bovendien dat leven op Mars miljoenen jaren op rij tot de mogelijkheden behoorde.

Opportunity deed zijn ontdekking op het randje van de Endeavour-krater. Daar vond de rover een bijzonder oude steen. De steen is vier miljard jaar oud en daarmee de oudste steen die Opportunity tot op heden onderzocht heeft. De steen is zelfs ouder dan de krater waarbij deze werd aangetroffen.

Vochtig

Opportunity bestudeerde de steen en ontdekte vervolgens mineralen die alleen in de aanwezigheid van water kunnen zijn ontstaan. Het bewijst dat Mars zo’n vier miljard jaar geleden vochtig was. “Deze stenen zijn ouder dan alle andere stenen die we eerder tijdens deze missie bestudeerd hebben en ze laten aantrekkelijkere omstandigheden voor microbieel leven zien dan al het andere bewijs dat we eerder met Opportunity gevonden hebben,” legt onderzoeker Ray Arvidson uit.

Langdurig

Wanneer we de resultaten van Opportunity combineren met die van Curiosity levert dat interessante conclusies op. Vorige maand werd bekend dat Curiosity een 3,6 miljard jaar oud Marsmeer waarin ooit leven mogelijk was, had ontdekt. De ontdekking dat de omstandigheden vier miljard jaar geleden ook heel aantrekkelijk waren voor microbieel leven suggereert dat Mars langdurig levensvatbaar was. “Hoe verder we Mars verkennen, hoe interessanter het wordt,” vindt onderzoeker Michael Meyer. “We ontdekken meer plaatsen op Mars die getuigen dat de planeet in het verleden warmer en vochtiger was. Dat geeft ons een goede reden om te blijven zoeken naar bewijs van voormalig leven op Mars.”Opportunity deed deze belangrijke ontdekking op de vooravond van zijn tiende verjaardag op Mars. Die verjaardag viert de rover vandaag. Het is een opmerkelijke mijlpaal: Opportunity had eigenlijk maar drie maanden mee moeten gaan. Maar de rover is nog steeds in uitstekende staat en toont maar weer eens aan ondanks zijn hoge leeftijd te kunnen wedijveren met de jonge Curiosity en diens ontdekkingen.

Bron:scientias.nl

21-1-2014 Rosetta is wakker

Kometenjager Rosetta is zojuist wakker geworden. Op Twitter laat de sonde met de woorden ‘Hallo wereld!’ weten dat deze de 31 maanden durende winterslaap overleefd heeft en klaar is voor het echte werk: een rendez-vous met de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko.

Er gaat een gejuich op bij ESA als Rosetta om kwart over zeven Nederlandse tijd voor het eerst van zich laat horen. Met het teken van leven komt er een einde aan uren van onzekerheid. ESA maakte Rosetta vanmorgen om 11.00 uur Nederlandse tijd al wakker. In de uren die volgden werd de oriëntatie van Rosetta aangepast, moest Rosetta haar positie vaststellen en moest de computer aan boord van de sonde de nodige maatregelen treffen om na een lange radiostilte weer van zich te kunnen laten horen. Pas daarna kon de transmitter aan boord van Rosetta actief worden en een signaal naar de aarde sturen om te bevestigen dat Rosetta wakker is. Dat signaal was vervolgens, vanwege de grote afstand tussen de aarde en Rosetta, ook nog eens een dikke drie kwartier onderweg. Na die vele spannende uren komt het eerste teken van leven van Rosetta als een verlossing voor de onderzoekers die zich al jaren met de sonde bezighouden.

De komende maanden gaat ESA de systemen en instrumenten aan boord van Rosetta testen. Het is de opmaat voor een moment dat ongetwijfeld nog veel spannender wordt dan deze dag was. Later dit jaar zal Rosetta namelijk bij de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko arriveren en een lander op de komeet zetten. En dat belooft wat. “Rosetta is uniek omdat het de eerste missie is die heel dicht bij een komeet zal komen en een lander zal plaatsen. Daarnaast zal de ruimtesonde getuige zijn van de spectaculaire transformatie van de komeet naarmate de afstand tot de zon kleiner wordt,” zo vertelde Matt Taylor eerder dit jaar aan Scientias.nl.



Als Rosetta de komende maanden naar behoren blijkt te functioneren en de missie tot een goed einde weet te brengen, kan de sonde wel eens meer inzicht geven in één van de grootste mysteries binnen de wetenschap: de oorsprong van het leven. “Kometen zijn de meest primitieve objecten in het zonnestelsel. Een tijdcapsule uit de vroege stadia van de vorming van ons zonnestelsel. Kometen worden verantwoordelijk gehouden voor het leveren van een groot deel van het water in het zonnestelsel, waaronder het water op aarde. Door te kijken naar bepaalde isotopen zullen we in staat zijn om verhoudingen van de komeet te vergelijken met die van de aarde en de link tussen het ontstaan van het leven, de aarde en de kometen versterken.”

19-12-2013 Succesvolle lancering Gaia

De ruimtetelescoop Gaia is met succes gelanceerd. De ruimtetelescoop vertrok om 10.12 om de komende vijf jaar meer dan een miljard sterren te observeren en hun posities, onderlingen afstanden en bewegingen precies te gaan vastleggen.

Het weer was goed, en de lancering verliep soepel.

Frans-Guyana

De sonde werd gelanceerd met een Russische Sojoezraket vanaf de Europese basis Kourou in Frans-Guyana. De vluchtleiding zat in het Duitse Darmstadt.

Er komen nog verschillende kritieke momenten voor de missie. Op 7 januari moet Gaia op zijn eindbestemming komen.

Nieuwe planeten

De observaties van de sonde moeten de grootste en nauwkeurigste driedimensionale sterrenkaart opleveren die ooit gemaakt is.

Gaia zal de komende vijf jaar zeventig keer de positie van de sterren en hun bewegingen vastleggen. De wetenschappelijke sonde gaat ook op zoek naar nieuwe planeten bij andere sterren en onbekende asteroïden in ons eigen zonnestelsel.

18-12-2013 Gaia klaar om meer dan één miljard sterren te gaan bestuderen

Morgen is het zover: dan kiest ESA’s satelliet Gaia het luchtruim. De satelliet heeft een boel werk voor de boeg. Gaia gaat de snelheid, grootte, leeftijd en temperatuur van meer dan een miljard sterren in ons sterrenstelsel vaststellen.



Gaia moet zo meer inzicht geven in de totstandkoming en ontwikkeling van onze Melkweg. “Als we de positie van alle sterren weten, kunnen we een kaart maken van de Melkweg,” legt onderzoeker Mark Cropper, verbonden aan University College London, uit.

Het is de bedoeling dat Gaia zo’n zes jaar meegaat. Onderzoekers verwachten met behulp van Gaia niet alleen sterren te bestuderen, maar ook onder meer exoplaneten, planetoïden en bruine dwergen te ontdekken. Gaia moet dat allemaal gaan doen vanuit een baan rondom de zon. De sonde zal zich daar, op ongeveer 1,5 miljoen kilometer van de aarde, installeren in Lagrangepunt 2.

Gaia op 19 december, om 10.12 uur gelanceerd. Halverwege 2016 wordt de eerste catalogus met daarin alle informatie die Gaia tot dan toe verzameld heeft, verwacht. Rond 2023 zal die catalogus compleet zijn.

14-12-2013 Chinese maanlander landt succesvol op het maanoppervlak

 

change3

De Chinezen zijn erin geslaagd om een maanlander veilig op het maanoppervlak te zetten. Dit meldt het Chinese nieuwsagentschap Xinhua. Het is de eerste keer dat de Chinese ruimtevaartorganisatie een ruimtesonde op een ander hemellichaam dan de aarde laten landen.



Chang’e 3 is geland in Sinus Iridum, een krater met een doorsnee van 249 kilometer. De rode cirkel geeft aan waar de krater zich bevindt. Dit betekent dat de krater vanaf de aarde te spotten is.



De landing vond vandaag plaats en duurde in totaal elf minuten. In deze elf minuten daalde de lander van een hoogte van 15 kilometer boven het maanoppervlak naar ongeveer honderd meter. Vervolgens scande de sonde het oppervlak, op zoek naar een veilige landingsplaats. Chang’e 3 spotte een landingsplaats zonder obstakels, en legde vervolgens de laatste honderd meter succesvol af.

Nu begint de missie pas écht. Chang’e 3 gaat het maanoppervlak onderzoeken en verzamelt tevens monsters. Deze bodemmonsters vertellen ons wellicht meer over de geschiedenis van onze natuurlijke satelliet.

Tweede ruimtewedloop

China lijken momenteel de tweede ruimtewedloop te winnen. Zo bouwt het land op dit moment een eigen ruimtestation: Tiangong-1. Daar lezen we vrij weinig over, maar dat heeft alles te maken met de geslotenheid van de Chinese ruimtevaartorganisatie. De Amerikanen zijn wat dat betreft veel opener over wat er gebeurt aan boord van het internationale ruimtestation.
Gaat China grondstoffen claimen op de maan?

Chinese maanbasis

De volgende stap: een Chinese maanbasis. China hoopt in 2025 een eigen maanbasis te hebben. Robert Bigelow van Bigelow Aerospace verwacht dat de Chinezen vervolgens de grondstoffen van de maan gaan claimen. Maar of dat ook echt gaat gebeuren? Dat is op dit moment koffiedik kijken. In ieder geval is China goed op weg met een succesvolle Chang’e 2-missie in 2010 en een perfecte landing vandaag van de Chang’e 3-lander.

13-12-2013 Rosetta bijna uit winterslaap

Na 31 maanden winter